De digitale transformatie heeft de afgelopen jaren een grote vlucht genomen, ook in 2021 zet deze trend door. Het thuiswerken door de coronapandemie heeft deze transformatie op verschillende aspecten nog meer versneld. Goede dienstverlening betekent de basis op orde, ruimte voor doorontwikkeling en kansen pakken om te innoveren.
Dit vraagt onder andere een veilige en flexibele digitale werkomgeving met goede faciliteiten om digitaal samen en zaakgericht te werken. Door de toegenomen hoeveelheid werk kan niet meer het gewenste niveau van dienstverlening geboden worden. Naar aanleiding van de in het DOD begin 2020 gepresenteerde notitie over een wendbare ICT-organisatie is in beeld gebracht wat er nodig is om de basis op orde te krijgen en te houden, mee te bewegen met de ambitie en ruimte te bieden voor innovatie. De capaciteit voor I&A binnen Dienst Dommelvallei is achtergebleven bij deze groeiende ambities van gemeentes en toenemende druk door wet- en regelgeving, waardoor interventies nodig zijn om kwaliteit te kunnen blijven leveren.
Een veilige werkomgeving
De basis op orde krijgen en houden moet de kwaliteit en continuïteit waarborgen. Het aantal verzoeken uit de organisaties groeit gestaag door. Daarnaast moet worden ingezet op de implementatie van de maatregelen uit de BIO top 10. Dit vraagt meer capaciteit voor systeembeheer, in de eerste plaats om de maatregelen te implementeren. Daar blijft het niet bij. Ook na het implementeren van deze maatregelen moeten we blijven ontwikkelen om onze digitale werkomgeving veilig en flexibel te houden. Cyberrisico’s zijn zeker voor gemeenten reëel. Daarom worden door onder andere de Rijksoverheid steeds strengere eisen gesteld aan de ICT-inrichting.
Een flexibele toekomstgerichte werkomgeving
Het thuiswerken heeft laten zien hoe belangrijk het is om een goede en flexibele digitale werkomgeving te hebben. Een werkomgeving waarin gemakkelijk samen gewerkt en vergaderd kan worden. De huidige omgeving biedt hiervoor niet voldoende mogelijkheden. Door het vervangen van de huidige werkplekken (op kantoor en laptops) door Windows-10-laptops kan een toekomstbestendige omgeving worden geboden waarin prettig digitaal kan worden vergaderd via MS Teams. Later in het jaar wordt MS Teams verder uitgebreid naar een samenwerkingsplatform, waarin collega’s samen aan documenten kunnen werken.
De ondersteuning van deze flexibele en toekomstgerichte werkomgeving vraagt om meer capaciteit. Voor het beheer en de doorontwikkeling van het zaakgericht werken (zie punt 3) en de inrichting en beheer van het digitale samenwerkingsplatform (waar MS Teams onderdeel van is) is extra capaciteit noodzakelijk.
Focus op betere dienstverlening en meer regie op leveranciers
De complexiteit van het ICT-landschap neemt toe. Systemen raken steeds meer met elkaar verbonden. Daarbij komt dat door de beweging naar de cloud steeds meer systemen op afstand, buiten het eigen netwerk, komen te staan. Dit maakt dat het maken van afspraken over in te kopen en te leveren diensten steeds meer aandacht vraagt. Deze complexiteit en het belang van gegevensbescherming vragen meer van de eigen processen maar ook van contractuele afspraken met leveranciers. Processen om grip te houden op de kwaliteit van het dienstenaanbod van de eigen dienstverlening maar ook op die van derden zijn essentieel.
We werken aan een wendbare ICT-organisatie die beter kan schakelen tussen vraag en aanbod en in control is op het gebied van IT-dienstverlening. Hiervoor gaan we op gestructureerde manier werken aan procesverbetering. Serviceverlening, klantvraag en regie staan hierbij centraal. De inzet van een extra informatieconsulent zorgt ervoor dat de kwaliteit van de dienstverlening verbeterd kan worden zonder minder projecten uit te voeren.
We verwachten na de invoering van procesmatig werken efficiënter te kunnen werken. Onduidelijk is op dit moment welke baten we daarmee realiseren.
Innoveren door datagedreven te werken en sturen
Naast de focus op een goede solide basis, is er de ambitie om meer datagedreven te gaan werken en sturen. In 2020 is uitgezocht wat er voor nodig is om een volgende stap te maken in onze ambitie. Door de inzet van een data-analist kan het dataplatform verder worden uitgebreid en worden ingezet om op innovatieve wijze het werk efficiënter en effectiever te maken.
1. Informatiebeleidsplan (IBP)
Binnen het IBP kennen we projecten die we direct ten laste van het exploitatieresultaat van 2021 brengen. Ook kennen we investeringsprojecten. Deze investeringsprojecten leiden pas in 2022 of later tot kapitaallasten. Beide worden afzonderlijk toegelicht.
1.1. Exploitatieprojecten
Voor 2021 wordt € 300.000,- bij gevraagd. Dit heeft meerdere oorzaken. De belangrijkste oorzaak zijn de SaaS-projecten. SaaS staat voor Software as a Service. In 2020 heeft de commissie BBV een nieuwe notitie materiele vaste activa uitgebracht. In deze notitie wordt nadrukkelijk vermeld dat uitgaven voor SaaS-oplossingen ten laste van het resultaat komen in het jaar waarin ze zich voordoen. De software wordt bij SaaS-oplossingen niet meer aangeschaft maar we nemen een abonnement op het gebruik. Kosten voor SaaS-oplossingen mogen niet worden geactiveerd en afgeschreven. Kosten komen daardoor direct in 2021 in plaats van de jaren erna in de vorm van afschrijvingslasten.
In onderstaande tabel staat een overzicht van exploitatieprojecten. Dit zijn alleen projecten met uitgaven in 2021 en hoger dan €15.000,-. Voor een deel van deze projecten hebben we reeds geld in de begroting. Daarom is de budgetaanvraag lager dan het totaal in de onderstaande tabel. Van de genoemde projecten is een deel reeds gestart. De rest wordt in 2021 opgestart. Een deel van de projecten betreft de hierna toegelichte BIO top 10.

Het is niet met zekerheid te zeggen welke projecten in het inkooptraject ook daadwerkelijk in de vorm van SaaS-oplossingen worden aangeboden. Het is mogelijk dat dit alsnog investeringsprojecten worden en dat kosten pas later in de tijd komen. Het omgekeerde is ook mogelijk, projecten waarvan we nu denken dat het een investering gaat worden maar in het inkooptraject SaaS oplossingen worden.
1.2. Investeringskredieten
Bij de budgetaanvraag voor de begroting 2021 is een investeringskrediet van € 500.000,- met bijbehorende kapitaallasten gevraagd. Van deze € 500.000,- is al € 483.000,- benut. Daarnaast hebben we € 750.000,- aan projecten in de pijpleiding zitten. Daarom dient het krediet verhoogd te worden met € 750.000,- naar €1.250.000,-. De kapitaallasten van deze verhoging zijn € 150.000,- per jaar vanaf 2022. Deze verhoging vangen we op binnen de bestaande budgetten van het IBP waardoor dit niet tot een toename leidt van de gevraagde middelen. Het totale investeringskrediet bestaat onder andere uit de volgende onderdelen.

Reeds lopende projecten
Voor de projecten gegevensuitwisseling (€122.000,-), vernieuwing software sociaal domein (€102.000,-) en de implementatie van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (€ 259.000,-) is gezamenlijk een bedrag van € 483.000,- aan investeringskrediet nodig voor 2021.
Op te starten projecten
In 2021 en 2022 komen een aantal zaken samen die leiden tot de noodzakelijke aanpassing van de werkstations. Zo zijn de chromebooks en zero-clients technisch en financieel afgeschreven. Ook bieden deze onvoldoende mogelijkheden om gebruik te kunnen maken van nieuwe werkwijzen zoals het digitaal samenwerken en het kunnen thuiswerken i.c.m. werken op kantoor. De huidige werkstations op de gemeentehuizen staan het digitaal samenwerken ook in de weg, omdat deze niet gebruikt kunnen worden voor bijvoorbeeld videobellen.
Zowel zero-clients als de chromebooks moeten dus vervangen worden door geschikte apparatuur die thuis en op kantoor kan worden gebruikt. Deze moet ook alle functionaliteiten ondersteunen die bij het nieuwe werken hoort. De verwachte kosten hiervoor bedragen zijn € 500.000,- in 2021 en € 100.000,- in 2022.
Naast de werkstations is er ook andere hardware technisch en financieel afgeschreven. Het gaat dan om o.a. servers, netwerkopslag en wifi access-points. Het vervangen kost € 200.000,- in 2021.
Verder is voor de hieronder toegelichte BIO maatregelen € 55.000,- aan investeringen opgenomen.
BIO maatregelen
Vanuit de BIO (baseline informatiebeveiliging gemeenten) moeten een aantal maatregelen genomen worden. De hiervoor noodzakelijke IBP-investeringen zitten verdeeld over de exploitatieprojecten en investeringskredieten.
Er wordt een MDM (mobile device management) oplossing ingevoerd. Hiermee kan de beveiliging van de mobiele apparaten worden geregeld om ongeautoriseerde toegang tot data te voorkomen. Deze oplossing is randvoorwaardelijk voor de vervanging van de huidige zero-clients en chromebooks. De kosten hiervoor zijn € 100.000,- gelijk verdeeld over 2021 en 2022 (exploitatieprojecten).
Om de uitwisseling van gegevens beter te beschermen moeten er maatregelen worden doorgevoerd. Eén van die maatregelen is het beveiligen van e-mail. De kosten hiervoor zijn € 50.000,- in 2021 (exploitatieprojecten).
Ook moet er een MFA (Multi Factor Authenticatie) oplossing komen. Deze zorgt ervoor dat de toegang tot applicaties en data buiten het gemeentelijk netwerk beter beveiligd wordt. De kosten hiervoor worden ingeschat op € 25.000,- (investeringskredieten/investeringen ivm BIO-maatregelen € 55.000,-).
Ten slotte is er bij de investeringen € 30.000,- opgenomen voor ISMS/ PMS. Deze systemen zijn gericht op het beheren en beschermen van informatie en privacy (investeringskredieten/investeringen ivm BIO-maatregelen € 55.000,-).
2. Projectleider (incidenteel)
De benchmark geeft aan dat we relatief hoge inhuurkosten hebben over 2019 voor projectleiding voor ICT-projecten. Om de relatief hoge kosten van de inhuur van projectleiders voor 2021 te drukken vullen we 1 FTE projectleiding vanuit de vaste bezetting. We verwachten hiermee op inhuurkosten te besparen omdat de uurtarieven voor inhuur 80 tot 90% hoger liggen. De intentie is om projectleiding in 2022 structureel te borgen in het dienstenpakket en functieboek van Dienst Dommelvallei.
Inhuurkosten mogen geactiveerd worden en salariskosten niet. Daarom heeft dit een negatief administratief effect op het IBP-budget van 2021, maar een positief administratief effect op het meerjarig IBP-budget. De hoogte van dat effect is afhankelijk van het soort ICT-project waarop de projectleider ingezet wordt.
Functioneel beheer (incidenteel)
We zetten in op een betere ondersteuning van zowel digitaal zaakgericht werken als digitaal samenwerken. Door het thuiswerken wordt er ook in de toekomst steeds meer beroep gedaan op ondersteuning, advies en tools voor digitaal zaakgericht en samenwerken. Dit vraagt structureel meer van het functioneel beheer.
3. Zaaksysteem
Medio 2021 is Djuma volledig geïmplementeerd voor ca. 700 gebruikers. Gedurende 2021 faseren we Inproces en Corsa uit na conversie en migratie. Onduidelijk is welke formatie nodig is in de structurele beheerorganisatie ZGW (op dit moment 2 FTE). Vooruitlopend daarop stellen we voor de huidige inhuur (1 FTE) voor het programma BetERe Dienstverlening en Bedrijfsvoering na het beëindigen van het programma te continueren en in 2021 een voorstel uit te werken voor de structurele organisatie van 2022 en verder. De kosten voor de incidentele uitbreiding in 2021 zijn € 71.140,- -/- € 36.000,- (budget uit programma BetERe Dienstverlening en Bedrijfsvoering)= € 35.180,-.
4. Microsoft Office, PKI overheidscertificaten
Met de komst van Microsoft Office 365 biedt kantoorautomatisering veel meer digitale samenwerkingsmogelijkheden. Dit vraagt meer ondersteuning en beheer. Tot nu toe voerde de servicedesk hand- en spandiensten uit ten behoeve van office. Met de komst van office 365 en grotere vraag naar digitale samenwerkingsmogelijkheden is dit niet meer haalbaar en is meer specialisatie en tijd nodig voor dit beheer.
Door aangescherpte eisen op het gebied van informatiebeveiliging is er steeds meer tijd nodig voor beheer en implementatie van PKI certificaten (PKI certificaten zijn sleutels die verbindingen naar de overheid en ketenpartners beveiligen). De looptijd van de certificaten is gehalveerd en dat brengt veel extra werk met zich mee. Beheer is nu niet belegd en wordt reactief ingevuld door de kwaliteitsmedewerker en systeembeheer. Een proactief beheer is vereist om de beveiliging van de externe communicatie te waarborgen.
Hiervoor vragen we op schaal 9 0,5 FTE. De kosten hiervoor bedragen € 35.590,-.
5. Systeembeheer B (structureel)
Door capaciteitsproblemen van systeembeheer stond de continuïteit de afgelopen jaren onder druk. De aangescherpte eisen op het vlak van informatiebeveiliging nemen enorm toe. Elk jaar worden er door ketenpartners en leveranciers weer aanvullende maatregelen genomen. Daarnaast wordt ook van onze eigen dienstverlening verwacht dat we hier de volle aandacht voor hebben. Niet alleen beleidsmatig, maar ook in de uitvoering. Situaties als het Hof van Twente willen we koste wat kost voorkomen. Dat vraagt ook om meer handjes om de maatregelen te kunnen nemen en de systemen proactief te monitoren.
De huidige formatie is 4 FTE. De wens is om deze met 1 FTE op schaal 8 uit te breiden. Hiervoor word 0,5 FTE schaal 9 (Systeembeheerder A) omgezet naar Systeembeheerder B (schaal 8). Voor het resterende deel wordt € 27.434,- gevraagd.
5a. Taakstelling cluster: Ondersteuning en beheer (structureel)
Door de transitie van beheer- naar regieorganisatie verschuift werk van de eigen organisatie naar leveranciers. Geleidelijk zal minder technisch beheer noodzakelijk zijn en daarvoor in de plaats regie gevoerd worden op de leverancier. De verwachting is dat de eerste effecten hiervan in 2025 merkbaar zijn, daarom is vanaf 2025 een taakstelling op Ondersteuning & Beheer opgenomen van € 39.000,-.
6. Analoog archief gevolgen IDV Werk en Inkomen
Op advies van de stuurgroep BetERe Dienstverlening en Bedrijfsvoering heeft het DOD op 13 januari 2021 ingestemd met het uitstellen van het inrichten van Djuma voor de onderdelen CMD en Werk en Inkomen en de analoge archiefwerkzaamheden 30 weken langer uit te voeren. De kosten hiervoor bedragen € 41.500,-.